محمد على ميرزا با اخلاق تند و گستاخى و بىباكى خود نه تنها ولايتعهدى و شاهنشاهى ايران را - كه حق قانونى و طبيعى و مسلم او بود - از دست داد ، بلكه به واسطه خشونت ذاتى و رويه حاد و خسته‌كننده خود ، غالبا رجال حوزه حكومت و اطرافيان و نزديكان خود را مىرنجانيد و اگر لياقت و كفايت فطرى اين شاهزاده تندخو و غيور و فعال باعث ايجاد آثار نيك دائمى در قلمرو حكومت او نمىشد ، قطعا در رديف پسران لايق و جدى فتحعلى شاه قرار نمىگرفت . لكن رويهمرفته رفتارش با رعيت مثل پدر بود به فرزند . يكى از جمله كارهاى خوب محمد على ميرزا وارد كردن دستگاه چاپ به ايران است و در اين كار هيچ كس مقدم بر او نيست و بنابراين فرهنگ و مطبوعات ايران مديون اوست . حروف دستگاه چاپ محمد على ميرزا به قدرى زيبا و محكم بوده كه از آن تاريخ تا اين زمان كه صنعت چاپ به حد اعلاى تكامل رسيده ، مع‌هذا نظير آن حروف به ايران وارد نشده [ است ] . نگارنده خود مجموعه‌اى را كه به [ وسيله آن ] دستگاه چاپ شده بود ، ديدم ؛ واقعا در زيبايى حيرت‌انگيز بود . محمد على ميرزا در وطن‌پرستى و پشتيبانى از مظلوم ، بىطمعى طاق بود و همانطور كه مكرر اشاره كرده‌ايم ، تنها عيب اين شاهزاده عصبانيت زايدالوصف او بود كه در مقابل ناملايمات ضابطهء قوى نداشت و اينك براى اين‌كه نمونه ديگرى از تندى و خشونت او بدست داده باشيم ، رفتار او را با برادران و اقوام زن مورد علاقه‌اش به نظر خوانندگان مىرسانيم : وصلت با لرستانيان ، شكايت اقوام زوجه‌اش و بعضى لرستانيان ازو مطابق مداركى كه در نزد نگارنده موجود است ، محمد على ميرزا دختر كربلائى عوض نامى را كه گويا از خوانين « زرين چقا » بوده است به عقد خويش درآورده و محرك عمده او در اين ازدواج دو چيز بود : يكى زيبايى خيره‌كننده دختر كه نامش جواهر خانم بود و ديگر پيوند با لرستانين و جذب القلوب آنان . محمد على ميرزا به جواهر خانم علاقه و محبت زايدالوصف داشت و او را به وسيله معلمين و مربيان و اديبانى كه به تعداد بسيار در دستگاه وى « 1 » بودند ، تحت تعليم و تربيت قرار داد و خواندن و نوشتن را به خوبى فراگرفت و به دستور شاهزاده به مطالعه كتب پرداخت به‌طورى كه در سياهه اموال او كه بعدا به مناسبتى تهيه شده و در اختيار نگارنده است ، پنج صندوق كتاب

--> ( 1 ) . اصل : آنها .